Het buitenland heeft me veranderd

Ik had nooit gedacht dat wonen in het buitenland mij zou veranderen, maar ik ontdekte daar pas wat “normaal” eigenlijk betekent. Toen ik vertrok, dacht ik vooral dat ik naar een ander land ging. Een andere omgeving, een andere cultuur, een ander dagelijks leven. Ik wist nog niet dat ik onderweg ook anders naar mezelf zou gaan kijken.

Ik gaf mijn baan op omdat ik mijn man volgde. Dat was destijds een keuze die bij ons leven paste. Ik verhuisde, begon opnieuw en kwam terecht in een wereld waarin veel dingen die voor mij vanzelfsprekend waren ineens niet meer vanzelfsprekend waren. En juist dat heeft me veel geleerd. In het buitenland ontdek je dat er niet één manier is om te leven. Wat bij ons normaal is, is ergens anders misschien helemaal niet normaal.

Hoe je een gezin organiseert.
Hoe je je kinderen opvoedt.
Hoe belangrijk werk is.
Hoe je naar succes kijkt.
Hoeveel tijd je neemt voor familie.
Wat een vrouw hoort te doen.
Wat een man hoort te doen.

Je denkt dat je gewoontes gewoon ‘de werkelijkheid’ zijn. Totdat je ergens woont waar mensen het compleet anders doen. En dan gebeurt er iets. Je gaat kijken en vergelijken en jezelf afvragen: maar waarom doen wij het eigenlijk zo?

Toen ik uiteindelijk terugkwam naar Nederland, had ik een kind en was ik zwanger van de tweede. Ik kwam terug met een enorme hoeveelheid levenservaring, maar ook met een ander perspectief. En toch was er één vraag die ik opvallend vaak kreeg: wanneer ga je weer werken?

Ik vond dat bijzonder. Niet omdat werken verkeerd is. Integendeel. Maar omdat het zo vanzelfsprekend leek dat dit de vraag was. Alsof er een soort ongeschreven tijdschema bestond.

Een vrouw krijgt kinderen.
Een tijdje later gaat ze weer werken.
Ze combineert alles.
Ze doet haar best.
En dat is wat we van elkaar verwachten.

Dat was onze norm. En ineens zag ik die norm veel duidelijker. Misschien omdat ik even buiten de norm had gestaan. Dat is misschien wel een van de grootste cadeaus die het buitenland mij heeft gegeven. Als je langere tijd ergens anders woont, ontdek je dat veel van wat je als vanzelfsprekend beschouwde helemaal niet universeel is.

Het is cultureel.
Het is aangeleerd.
Het is wat we om ons heen zien.
Het is wat onze ouders deden.
Het is wat onze vriendinnen doen.
Het is wat iedereen om ons heen doet.

En omdat iedereen het doet, voelt het als een vrije keuze. Maar is het dat ook altijd? Die vraag is me steeds meer gaan bezighouden. Want hoeveel keuzes maken we werkelijk vanuit onszelf? En hoeveel keuzes maken we omdat we denken: zo hoort het?

Het buitenland heeft mij geleerd dat de ene manier van leven niet beter is dan de andere. Het heeft me geleerd dat er meer dan één manier is. En dat verschil is belangrijk. Want ik hoef de Nederlandse norm niet af te wijzen. Ik hoef ook niet te zeggen dat het leven in het buitenland beter is. Ik wil alleen niet meer automatisch aannemen dat één manier de juiste manier is. Dat geldt ook voor mijzelf. Ik heb keuzes gemaakt waar ik nu anders naar kijk. Ik heb mezelf aangepast. Ik heb mijn baan opgegeven. Ik heb mijn leven rondom anderen georganiseerd. En ik heb daar ontzettend veel van geleerd. Niet alleen over de wereld, maar vooral over mezelf.

Misschien is dat uiteindelijk wat het buitenland met mij heeft gedaan. Het heeft me uit mijn vanzelfsprekendheden gehaald. En daardoor ben ik mezelf opnieuw gaan ontdekken. Want als je niet meer voortdurend kunt terugvallen op wat iedereen om je heen doet, word je bijna vanzelf gedwongen om jezelf vragen te stellen.

Wat vind ik eigenlijk belangrijk?
Wat wil ik?
Wat past bij mij?

En misschien is nog wel de belangrijkste:

Is dit mijn keuze, of is dit onze norm?

Ik ben inmiddels bijna 60. En hoe ouder ik word, hoe meer ik besef dat je jezelf gemakkelijk kunt verliezen in wat hoort. In verwachtingen, in rollen, in wat anderen nodig hebben. In het beeld van hoe een goed leven eruit zou moeten zien. Maar je hoeft niet te wachten tot je bijna 60 bent om daar eens bij stil te staan. Dus als je nu rond de 30 bent, of 40, en je herkent wat ik beschreven heb, onderzoek dan:

Wat is van jou?
Welke keuzes passen werkelijk bij jou?
En welke heb je misschien ongemerkt overgenomen?

Thuiskomen bij jezelf betekent niet dat je alles moet veranderen. Het betekent dat je leert luisteren naar je eigen stem. Ook als dat iets anders zegt dan de norm.